Milanko Kovačević: PRKOŠČANI

(Posvećeno svim prognanim Krajišnicima)

Donese nemilosrdna sudbina Oluju sa Zapada.                                                                                                        U selu se čulo samo zavijanje i  cviljenje ostavljenih pasa, mukanje uznemirenih krava i blejanje preplašenih ovaca – napuštenog “blaga“  starih prkoških domaćina koji do juče, nisu mogli ni zamisliti život bez njega, a sad, eto…ostaviše ga, izdaše! A žive duše…otkinula bi se po neka suza niz okorjela staračka lica u tužnoj koloni Prkoščana što se, upravo, slijevala u isto tako tužnu, neprekidnu kolonu krajiških prognanika  koja se već kotrljala krivudavom Petrovačkom cestom. Pratili su ih; zloslutna grmljavina aviona, sve jača tutnjava topova i crno,plačno nebo… kiša i suze umivali su starce, žene i djecu  dok su u daljini ostajala njihova sela sa onim najupornijim; ponekom onemoćalom staricom i tvrdoglavom starinom, koji nisu htjeli, ni po cijenu života, napustiti rodno ognjište. Sa staklenim pogledom ustremljenim ka nebu, ostaće da leže zauvijek, na ogorjelim kućnim pragovima – izgorjeli, izmasakrirani…

Zlo, u svom najstrašnijem obliku sve razori,popali…uništi u Krajini– ne samo domove živih nego i mrtvih a porušeni grobovi sa iščupanim i polomljenim krstačama ostadoše da svjedoče istoriju naroda koju je Zlo željelo da izbriše, da korijene srpstva iščupa…

 

                  Prognani Prkoščani su nastavili svoje istrgnute živote: u Republici Srpskoj, Srbiji, širom Evrope i svijeta…borili se sa novim životom kako su znali i umjeli, onako, gorštački uporno i hrabro, kao nekad na Prkosima koje su uvijek nosili u  srcu, nosili duboko u grudima, kao ranu…nosili bol za Prkosima; za svojim mrtvim precima koji na oskrnavljenim seoskim grobljima ostaše, bol za onom posnom, a njima ipak tako dragom prkoškom zemljom koju su sa svojim znojem zalijevali… e, Bože dragi, ništa ljepše nema od prkoških “kumpjera sa basom“, a tek, božićne pečenice i prkoške ljute  koja je srce grijala…

Svakim danom, sve bi  jače ječala pjesma u njima…

                                    I sad pamtim ilindanska ljeta

                                    Bljesak munje što nebesa cijepa

                                    Fijuk vjetra i buru kad zapiri

                                    Sve u meni još uvijek to živi

 

                                     Pamtim silne snjege i smetove

                                     Što prekriše seoske plotove

                                     A tu trešnju što rano procvjeta

                                     Pamtiću je još hiljadu ljeta

 

a onda bi, iznenada, kao bujica, nezadrživo, navrla lijepa sjećanja a neka  toplina i radost bi prostrujala grudima… pred njihovim očima nastavile bi se ređati slike toplog doma, bezbrižnih dječijih igara po proplancima i osoju, slike momačkih prela i nadmetanja, slike igranaka i kikota prkoških djevojaka…

             

                                     I sad pamtim naša radovanja

                                     Sve uranke i sva zborovanja

                                     Još se mala iz prikrajka smije

                                     Stidni osmijh još mi srce grije

 

                                      Pamtim zvona sa seoske crkve

                                      Zvuk gusala još mi srce mije

                                       A topli glas đede moga

                                       Još me nikad napustio nije

 Neka čudna milina bi im obuzela srce i čuli bi sebe da pjevuše

                                       Oj Prkosi moje selo malo

                                       Selo malo u srce mi stalo

 

                 I tako! Tamo negdje u tuđini, međusobna, neizbrisiva ljubav Prkosa i Prkoščana,  nadvladala je, pobijedila sve; savladala sve prepreke; a svijest o toj ljubavi rađala je odluku. Ne samo sjećati se Prkosa nego opet, opet i ponovo, boriti se za njih!

Nema predaje!

                Sa zebnjom, uzdrhtala srca, počeli su Prkoščani dolaziti u svoje Prkose; prilazili su  seoskom groblju i uz duboke uzdisaja, ćutke sa bolnim grčem na licu, dizali su porušene i iščupane krstove a onda, poslije molitve za mir mrtvima, vraćali bi se svojima, u šiblje i šipražje, zaraslim domovima, na kojima je ostao samo,čitav i nepromjenjen, nagorjeli kućni prag…

Ovo je moj dom!

Prkosi su naši!

Moji!       

                           “Ovo je jedino mjesto na svijetu

                             gdje na koljena mogu pasti,

                             dlanovima tlo dotaći

                             i dugo ljubiti zemlju i travu

                             i glavu na kamen spustiti

                             i tako ostati

                             i tako vječno, vječno ostati.“

 

                  I probudi se život, na Prkosima ; u početku tiho i stidljivo , a onda sve jače i jače. Sve više je nicalo novih kuća na starim ognjištima… stara seoska crkva dobi novo ruho, groblja se ogradiše, raščistiše. I ljudi sve više – Prkoščana prognanika, njihovih predaka, koje nekad davno surovi život odvede prašnjavom Petrovačkom cestom, ali i njihovih potomaka, koji su po prvi put oduševljeno stupali na Prkose, nošeni predanjima i ljubavlju  roditelja. Dogovoriše se, i svi zajedno, jedinstveni, kao nikad do tada, sastaše se na Prkosima kod crkve, da se vide, prebroje, pokažu…i tako svake godine zadnje nedjelje mjeseca jula. A to jedinstvo, ta sabornost, ta velika uzajamna ljubav Prkosa i Prkoščana rodi novu snagu…

Rodi novu  vjeru i nadu – neuništivu!

U čovjeka, u život, u smisao postojanja.

U Prkosima se ponovo, jače nego ikad, zaori pjesma. Nebo zapara – gromka Krajiška!

                                I dalje će soko visoko da leti

                                Prkose mu niko ne može uzeti

Prkosi su to!

I Prkoščani, dabome!

 

 

 

foto: V.Kovačević i fejsbuk s.Mirko Babić-Podgrmečke noći

                                 

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *