Strah Srba od Miraša Dedeića!

Piše: Donko Rakočević

Sudeći po govorima mitropolita Amfilohija i drugih crkvenih velikodostojnika, kao i prema komentarima vjernika na društvenim mrežama, najveći strah kod Srba u Crnoj Gori je strah od Miraša Dedeića. Na stranu to što bi vjernici trebalo da se plaše samo Boga, strah od Miraša Dedeića mi se čini besmislenijim od srpskog straha od promaje!

Miraševa „Crnogorska pravoslavna crkva“ je registrovana kao NVO u policijskoj stanici na Cetinju, 31. oktobra 1993. godine. Okuplja par hiljada „vjernika“, od kojih se dobar dio njih izjašnjavaju kao ateisti. Na njenim skupovima, juče na Božić, vidjeli smo samo nekoliko desetina ljudi. Nije priznata u pravoslavnom svijetu kao crkva, a kamoli kao autokefalna. Njenu pojavu osudio je i vaseljenski patrijarh Vartolomej, 7. oktobra 2013. godine, u govoru prilikom osveštavanja Hrama Hristovog Vaskrsenja u Podgorici. Od istog tog patrijarha, Miraš je raščinjen i anatemisan još 1995. godine.

Uspostavljanje neke paralele sa ukrajinskim slučajem nema nikakvog osnova, jer Ukrajinsku pravoslavnu crkvu, koja je prije neki dan dobila tomos od vaseljenskog patrijarha Vartolomeja, čini preko deset miliona vjernika i oko 8.000 sveštenika.

Čak i kada bi „Crnogorska pravoslavna crkva“ udesetorostručila broj svojih vjernika i dobila priznanje od pojedinih crkava u svijetu, pa i od Carigradske (što je gotovo nemoguće), opet ne bi predstavljala opasnost za Srpsku pravoslavnu crkvu u Crnoj Gori. Obitavale bi jedna kraj druge, kao što sada u Ukrajini postoji više pravoslavnih crkava, pa i Ukrajinska pravoslavna crkva Moskovskog patrijarhata, sa višemilionskim brojem vjernika i čak 10.000 sveštenika.

Svjestan je svega ovoga predsjednik Crne Gore Milo Đukanović koji je sebi kao glavni zadatak zacrtao obračun sa svetosavljem i Srpskom pravoslavnom crkvom, u sklopu izgradnje novog crnogorskog identiteta. Zna on veoma dobro da svoj cilj ne može ostvariti jačanjem NVO Miraša Dedeića, već samo preotimanjem Mitropolije Crnogorsko-primorske, odnosno njenim izdvajanjem iz majčinskog krila Srpske pravoslave crkve.

Da bi „urazumio“ vrhovnike Mitropolije, Đukanović im sada prijeti zakonom kojim bi crkveni objekti stariji od 1918. godine bili „vraćeni“ u državno vlasništvo! Crkvu, naravno, ne čine objekti, već vjernici i njihovo sveštenstvo, ali bi otimanje njene imovine moglo da predstavlja ozbiljan problem, pa čak i izazove još jedan bratoubičački rat u Crnoj Gori. Istina, u početku bi to bio samo formalan čin, jer je nemoguće zamisliti situaciju da iz nekog manastira ili crkve budu izbačeni monasi i sveštenici Mitropolije, kako bi se ustupio prostor Miraševim „službenicima“. Ali, Đukanović pravi „infrastrukturu“ za neko buduće vrijeme u kome će, kako se nada, biti manje Srba u Crnoj Gori.

Zato je sve to, za sada, više dio dobro osmišljenog pritiska na Srpsku pravoslavnu crkvu da počne postepeno da se odriče od svojih čvrsto utemeljnih stavova, odnosno kanona. I, čini se, da taj Đukanovićev pritisak daje neke početne rezultate. Tako se na prošlogodišnjem Sv. Arhijerejskom Saboru Srpske pravoslavne crkve umalo nije razmatrao novi Ustav SPC po kojem bi mitropolija bila suštinski izdignuta na nivo crkve, a svetosavlje izbačeno iz preambule Ustava. Što se to nije desilo, imamo da zahvalimo samo velikim autoritetima, poput dr Koste Čavoškog, koji su uzbunili javnost, upoređujući taj nacrt Ustava SPC sa Ustavom SFRJ iz 1974. godine.

“Treba odmah reći da predložena ustavna promena iz osnova menja karakter dosadašnje crkvene zajednice pravoslavnog srpskog naroda. Ili, tačnije: tom promenom se, u stvari, odbacuje sama ideja jedinstvene autokefalne crkvene zajednice. Ukoliko od nje nešto još i ostaje, to je samo zato da bismo u sledećoj, takozvanoj drugoj fazi imali još šta da privedemo kraju“, kaže Čavoški. „U strahu da ne budu optuženi za etnofiliju, tvorci ove preambule definisali su Srpsku Pravoslavnu Crkvu kao nadnacionalnu, da ne kažemo mondijalističku tvorevinu, eliminišući u potpunosti svetosavlje.“

No, ako Sabor SPC lani nije ispunio Đukanovićeva očekivanja (simptomatično je da je u javnosti najveći zagovornik novog Ustava SPC bio podgorički paroh Velibor Džomić), ne znači da neće neki sledeći put. Borba se, dakle, nastavlja, a njen ishod najviše zavisi od nas samih, tačnije od našeg crkvenog vrha – da li će odoleti pritiscima od strane crnogorske države?

Crkva nije crkva, u suštinskom njenom značenju, ako nije proganjana, mučena, razapinjana, kao njen osnivač Isus Hristos, zato neka njeni sveštenici i vjernici u Crnoj Gori ne očekuju milost od bezbožničkog režima Mila Đukanovića, nego neka se spreme za višegodišnju, možda i višedecenijsku borbu u odbrani svoje svetinje. A Miraša neka ostave na miru – veća nam opasnost, zaista, prijeti od promaje nego od njegove nevladine organizacije.

Izvor:Sedmica