Bosna i Hercegovina i Knežev kažiprst (VIDEO)

  • Pitate li Beograđane gdje žele da ih sačekate u središtu grada, obično će vam odgovoriti da to bude „Kod konja“. Ovaj žargon, umetnut iz neučtivosti i nepoštovanja sebe i svoga, postao je uobičajeni dio tkz. „šarma Beograda“, a sa kojim će vas svaki turistički vodič upoznati kada dođete na glavni beogradski Trg Republike.

No, malo će vam ko ispričati najvažnije i najvrijednije o ovom spomeniku. Naprosto, to ovi građani svijeta smatraju dosadnim, naročito ako u sebi ima srpsku vrijednosnu nit.

Odmah poslije ubistava Kneza Mihaila, 29. maja 1868. godine, raspisan je natječaj za izradu spomenika, koji bi pamtio ovog prosvjećenog monarha i velikog srpskog dobrodetelja. U izboru najboljeg skulptora učestvovao je prvi srpski litograf Anastas Jovanović. Upravo njegovim uticajem u Beograd je iz Firence stigao italijanski vajar Enriko Paci, u novembru 1873. godine. On je već bio afirmisani i cijenjeni umjetnik, koji je u svoj opus ubilježio nekoliko vrlo značajnih radova. Rad na maketi Kneževog spomenika, Enriko Paci je započeo 1874.g., boraveći u Beogradu skoro godinu dana. Radovi su potom bili obustavljani zbog ratnih dešavanja i posljednjih trudova Srbije da iznjedri svoju punu državnu nezavisnost. U radionici Ferdinanda fon Milera, u Minhenu, spomenik je odliven 1879. godine, a u Beogradu je svečano otkriven 1882.

Prestoni grad Kraljevine Srbije slavio je svoj prvi vladarski znamen u obnovljenoj državnosti, a italijanski arhitekta je odlikovan ordenom Viteza takovskog reda – drugog stepena. Od tada je Beograd zagledan u bronzanu Kneževu ruku i kažiprst usmjeren u daljine! Kao da se cijela figura konjanika stiče u tačku na vrhu prstene jagodice, koja dodiruje zlatnu nit horizonta. A kuda nas to Knez kroz vijekove orijentiše?

Šta to Beogradu predočava što nigda ne smije zaboraviti?

To će vam izuzetno rijetki znati pojasniti. No sva množina svijeta na starom Pozorišnom trgu znaće da su kod Kneževog konja. Inače, taj srpski konj, najznamenitiji poslije Markovog Šarca, bio je rasni vranac iz Bašaida, poklonjen kao svadbeni dar Knezu Mihailu za njegovo vjenčanje sa plemenitom Julijom Hunjadi de Ketelj, groficom čiji rodoslov dotiče srodstvo sa Knezom Lazarom Hrebeljanovićem.

No, vratimo se Kneževoj ruci i prstu. Pouzdane odrednice za ovo suptilno pojašnjenje nalazimo kod istoričara Vladimira Ćorovića, a koji pišući o nemjerljivom značaju Bosne i Hercegovine za srpski narod kaže:

„Od Karađorđevog Ustanka Bosna je bila prva želja obnovljene Srbije. Narodni pevač, klasični Višnjić, rođeni Bosanac, govorio je kroz Voždova usta želju celog naraštaja:

Drino vodo, plemenita međo,                                                                                                                                                          Izmeđ Bosne i imeđ Srbije,                                                                                                                                                    Naskoro će i to vreme doći,                                                                                                                                                              Kada ću ja i tebeka poći,                                                                                                                                                                   I čestitu Bosnu polaziti!

U vreme kneza Mihaila bosansko pitanje nije skidano s dnevnog reda u njegovim planovima i nije slučajno, da na njegovom spomeniku desna ruka stoji uperena prema Bosni. Šta je Bosna značila u osećanjima srpskog naroda pokazala je najbolje aneksiona kriza 1908., kada je mala Srbija, ne obazirući se na posledice, ustala prema silnoj dunavskoj monarhiji. „Srpski se problem mora rešiti silom!“, pisao je tada jedan naučenjak mirne krvi, g. Jovan Cvijić, jer su Bosna i Hercegovina za srpski narod „centralna oblast i jezgro naroda!“.

Ovo je mali i veoma pouzdan prilog pravilnijem i ljepšem razumjevanju jednog od najljepših i zasigurno najznačajnih spomenika u središtu Beograda. Bilo bi vrlo lijepo, kada bismo bar mi porijeklom iz Bosne i Hercegovine, našim beogradskim poznanicima i prijateljima, ubuduće napominjali, da ćemo ih čekati kod Kneževog kažiprsta! Kod tog vječnog orijentira ka sili, snazi i slozi našeg zajedničkog narodnog duha i bića. Njima bi to bilo poučno, a nama na radost.

Pamteći ovaj veliki smisao i razumjevajući Republiku Srpsku kao posljednju tvrđavu koja čuva i brani duhovnost, državnost i istoriju drevne Bosne i Hercegovine, udruženje koje pamti i njeguje luče srpske slave i pobjede „Srbski svetionik“, povodom Krsne slave Republike Srpske Svetog Stefana i Dana ustavnosti RS, organizovalo je simboličko okupljanje ispod Kneževe ruke. Mladi Srbi iz svih srpskih zemalja, od Stare Srbije i Kumanova, preko Šumadije, Hercegovine do Dalmacije razvili su platno sa zavjetnom porukom Bosna i Hercegovina Svetog Save đedovina!

<iframe width=“620″ height=“310″ src=“htt encrypthttps://youtu.be/F9hzEyjGpBw

Tu poruku, najljepšu čestitku Republici Srpskoj, kao garant su svjedočile ikonične ilustracije hrama Hristovog Vaskrsenja u Prebilovcima i mosta Velikog vezira Mehmed-paše Sokolovića, te kralja i gospodara Srbljem Tvrtka Prvog Kotromanića, heroja Gavrila Principa, pjesnika Jovana Dučića i guslara Filipa Višnjića.

Uz himnu Bože pravde čestitali su jednim glasom Republici Srpskoj i njenom ponosnom narodu, 26. Dan ustavnosti i zakonskog poretka.

Vidimo se, ako Bog da, i dogodine ispod Kneževog kažiprsta!

Goran Lučić

Izvor: Slobodna Hercegovina